Archief

Topschaatsers testen op zomerijs in Thialf

1 december 2006

HEERENVEEN - In 2006 is op initiatief van NOC*NSF en TNO Sport de Stichting InnoSportNL opgericht. Dat innovatie ook in de schaatssport kan leiden tot grensverleggende prestaties is door de klapschaats in het verleden ruimschoots aangetoond. Met de komst van een nationaal centrum voor innovatie in de sport hoopt men dat Nederland tot de tien beste sportlanden van de wereld zal gaan behoren én dat meer mensen veiliger en met minder blessures zullen gaan sporten.

IJsstadion Thialf in Heerenveen is, naast het Nationaal Sportcentrum Papendal (Arnhem), het PSV trainingscomplex de Herdgang en zwembad De Tongelreep (beide Eindhoven), één van de InnoSportLabs waar nieuwe veelbelovende innovaties in de praktijk kunnen worden getest. Thialf wordt meer en meer uitgerust met de meest moderne technologie, waardoor op locatie steeds meer metingen bij trainende schaatsers kunnen worden gedaan in hun eigen prestatieomgeving.

LPM-systeem

Enkele jaren geleden is op verzoek van Jac Orie de LPM (Local Position Measurement) technologie in de schaatssport geïntroduceerd. Hij zag als eerste schaatscoach de voordelen van dit positie bepalingssysteem binnen de opbouw van zijn trainingsaanpak. Driehonderd keer per seconde wordt de positie van de schaatser op de ijsbaan gemeten.

De schaatser draagt hiervoor een hesje met een transponder en zendertjes die in verbinding staan met 'bakens' die inmiddels permanent rond de ijsbaan in Thialf zijn gepositioneerd. De hesjes zijn in de loop der jaren comfortabeler geworden voor de schaatser, doordat de transponder nog slechts een afmeting van 6 bij 8 cm heeft. Ook de zendertjes zijn constant in ontwikkeling. Schaatsers zullen nu tijdens de wedstrijd geen hesjes willen dragen. Maar wanneer in de toekomst de meetapparatuur zo klein is geworden dat het in het schaatspak past en de schaatser er geen hinder van ondervindt, zal het voor trainers ook mogelijk worden tijdens wedstrijden metingen te doen.

Naast het DSB Schaatsteam van Jac Orie hebben de afgelopen seizoenen meerdere merkenteams met het positie bepalingssysteem gewerkt en heeft de KNSB de wensen vanuit het veld in kaart gebracht. Aart van der Wulp is namens de Sector Topsport KNSB én InnoSportNL betrokken bij de verdere ontwikkeling van het LPM systeem binnen de schaatssport en licht toe welke input de trainers hebben gegeven: "De wens van de trainers was een koppeling van het LPM systeem met video en hartslag. Op dit moment maken we nog gebruik van één camera, maar in de toekomst zullen we drie vaste camera?s gaan gebruiken."

Zelf ziet Van der Wulp veel voordeel in de koppeling van verlies of winst aan snelheid ten opzichte van video. "Waarom gaat iemand nu harder of zachter? Aan de hand van de videoanalyse kan je zien in welke sector en er iets met de techniek gebeurt. En daar kan je dan weer je voordeel mee doen."

Hoe de gegevens uiteindelijk geïnterpreteerd worden hangt natuurlijk af van de coach. "Wij bieden de faciliteit en wij proberen ervoor te zorgen dat de gewenste metingen gedaan kunnen worden. Op den duur moet het zo zijn, dat wanneer het systeem aanstaat de trainers alles zelf kunnen met behulp van een laptop naast de ijsbaan. Ze kunnen dan zelf opnames maken, starten, stoppen en opslaan. Wat ze echter met de gegevens doen, zal voor elke trainer anders zijn."

Wereldwijd interesse

Nico Hofman, fysiotherapeut bij het DSB Schaatsteam en rechterhand van Orie, is op dit moment zeer tevreden over de mogelijkheden van het LPM systeem. "We kunnen direct zien welke afstand per rondje precies wordt gereden en met welke snelheid. Dat is toch wel makkelijk. We hoeven niet meer op de video te kijken hoeveel meter uit de binnenste lijn wordt geschaatst en met welke straal de bocht wordt gereden. Het was hartstikke leuk om op die manier te analyseren, maar het was heel veel werk. Jac en ik hebben dagen gerekend en achter computers gezeten om data te krijgen. Het is prettig om te weten dat we die gegevens nu zo makkelijk kunnen krijgen en kunnen combineren in een training.? Ook de software is gebruiksvriendelijker geworden volgens Hofman. ?We nemen een USB stick mee, doen een training, halen de stick eruit en kunnen direct in het hotel de resultaten zien."

Frans Lefeber is medeverantwoordelijk voor de aanpassingen en verbeteringen binnen het LPM systeem. Tevens levert zijn bedrijf Inmotio de apparatuur en software die in Thialf worden gebruikt. "Het is ooit allemaal begonnen met Guus Hiddink voor wie we een pilot hebben gemaakt, waarbij we video hebben gedigitaliseerd waardoor we snel posities konden meten. Jac Orie heeft dat vanaf het begin meegemaakt en wilde dat ook. Eerst was het al heel wat dat hij een schaatser kon volgen. Nu zie je dat sommige schaatsers aan het eind van de bocht 'doortrekken' en dat scheelt soms wel 5 kilometer per uur. Verder zie je dat degene die op kop van een treintje schaatst een heel andere hartslag heeft dan de nummer twee. Dat zijn leuke dingen die je alleen weet als je ze meet. De laatste maanden hebben we ons gericht op de verbetering van de software, omdat het belangrijk is dat men kan zien dat het systeem én gebruiksvriendelijk is én dat men wat met de gegevens kan." Voor het positie bepalingssysteem is wereldwijd interesse vanuit olympische comités, sportbonden en voetbalorganisaties.

Klimaatbeheersing

Naast de testen met het LPM systeem zullen er in Thialf nog een aantal projecten gaan lopen, weet Aart van der Wulp. "Jos de Koning van de Faculteit Bewegingswetenschappen in Amsterdam gaan zich richten op de efficiëntie van schaatsen. Hij gaat proberen de verhouding tussen techniek, vermoeidheid en energie in kaart te brengen. Een gedeelte van die onderzoeken zal in Thialf plaatsvinden en een ander deel zal op de universiteit door zijn studenten worden gedaan. Daarnaast zal er onderzoek gedaan worden naar ijs- en glijweerstand. Een onderzoek dat enige tijd geleden is opgestart door Marnix ten Kortenaar, dat vorig jaar heeft stilgelegen en waar toen Jan Maarten Heideman wat mee geëxperimenteerd heeft. Dat willen we in elk geval ook weer oppakken.?

Belangrijk voor testen en onderzoeken, evenals voor schaatswedstrijden, zijn gelijke omstandigheden in de ijshal en een constante ijskwaliteit. Hopelijk zal er op korte termijn groen licht komen voor klimaatbeheersing in Thialf, waardoor de testgegevens steeds beter vergelijkbaar zullen worden, vindt ook Aart van der Wulp. ?Nu meet je allerlei snelheden, maar als je dat volgende week of over een maand weer zou willen doen, moet het ijs ongeveer even goed en de luchtvochtigheid gelijk zijn.? Wil Thialf ook in de toekomst InnoSportLab blijven, is klimaatbeheersing onontbeerlijk.

Tekst: Bianca Beemer
Foto's: Martin de Jong